Otomobil piyasasında rekabet sertleşecek

 

2013 yılı Japon otomobil üreticileri Toyota, Nissan, Mazda, Suzuki vd. için altın yıl oldu. Japon Yen’inin değerinin düşmesi ülkenin ihracatını artırmasını sağladı. Japon otomobil üreticileri geçen yıl cirolarını %14 artırırken kârlarını ise %80 dolayında artırmayı başardılar. Mazda kârını %351, Toyata %132 ve Mitsubishi %86 artırırken 2018 yılında dünyanın “bir numarası” olmayı hedefleyen en kabadayı Alman tekeli VW kârını ancak %2 artırdı.
“Lüks otomobil sektörü bizden sorulur” havasından çıkmayan BMW ve Daimler’de kârlar %3 ve %14 oranında geriledi. Benzeri bir durum son yıllarda sürekli büyümeyi başaran Güney Koreli tekeller içinde geçerli (Tabloya bkz.).
En kötü durumda olanlar ise 2008’den bu yana Fransız Peugeot ve Renault ile İtalyan Fiat tekelleri. Fiat’ın iflas bayrağını çekmemesi bir süre önce devraldığı Chrysler’in durumunun iyi olmasıyla açıklanırken, Peugeot ve Renault ise Fransız devletinin yoğun desteği sonucu ayakta kalıyorlar.

ÇİN EN ÖNEMLİ PAZAR HALİNE GELDİ
Alman tekellerinin dünya pazarındaki yerlerini büyüyerek korumalarının asıl nedeni Çin pazarı. Avrupa otomobil piyasası Nisan ayında %4,6 oranında büyürken Almanya pazarı ise aynı ay %3,6 daraldı.
Sonuç itibarıyla Batı Avrupa pazarında Alman tekelleri için durgunluk hâkimken Çin pazarında ise aynı tekeller yüzde 17 oranında daha fazla araç sattılar. Alman tekelleri 2013 yılında satışlarının %28’ini Çin pazarında gerçekleştirdiler. Bu oran 2008 yılında %12 dolayındaydı! Özellikle VW tekeli için Çin pazarı önemli. 2008 yılında satışlarının %16’sını Çin’de gerçekleştiren VW geride bıraktığımız yılda bu oranı %32’ye çıkardı. Bu durum tekeller tarafından “büyük başarı” olarak alkışlansa da madalyonun diğer yüzü ise tekellerin Çin pazarından bağımlılıklarının olağanüstü arttığını gösteriyor.
Benzer bir durum Amerikan General Motors (GM), Japon Nissan ve G. Koreli Hyundai içinde geçerli. GM satışlarının %33’ünü Çin’de gerçekleştirirken bu oran Nissan’da %25, Hyundai’da ise %21. Kia, Peugeot ve BMW’nin Çin’deki satışları da %20 ile yüksek bir oranda.
“2013 Dünya Otomobil Piyasası Raporu”nu hazırlayan araştırma ve danışmanlık şirketi “Ernst&Young”a (E&Y)göre Alman otomobil tekelleri için Çin pazarı en geç 2015 yılında Batı Avrupa’dan daha önemli pazar haline gelecek. Çin pazarını “zor ve risklerle dolu” olarak tanımlayan E&Y, “Alman tekelleri ABD pazarında sağlam bir pay edinemezlerse önümüzdeki yıllarda işleri çok zorlaşacak” görüşünü savunuyor.

DÖVİZ KURLARI VE FAZLA ÜRETİM KAPASİTELERİ
Alman ve diğer Avrupa menşeli tekelerinin bugün karşı karşıya oldukları sorunların başında “güçlü Euro” geldiğine dikkat çeken E&Y, “son yıllarda zayıflayan Yen ve Dolar rekabeti zorlaştırıyor” görüşünde. Özellikle Japon tekellerinin satış ve kâr rekoru kırmalarını bu tezine örnek olarak gösteren E&Y, “Bu aynı zamanda satışların gerçekleştiği bölgede üretiminin önemini de artırıyor” diyor.
Toyota, GM ve VW arasında devam eden liderlik rekabetinin döviz kurlarındaki gelişmeyle belirginleşecek denilen raporda, “Özellikle gelişmekte olan piyasalardan mali sermayenin geri çekilmesi sonucu bu ülkelerini döviz kurlarında ciddi düşmelere neden oldu. Devam eden Kırım krizinin döviz piyasasına yansıması ve Rus Ruble’sinin değer kaybı bu olumsuz gelişmelerin 2014 yılında da önemli bir rekabet faktörü olarak kalacağını gösteriyor” denildi.
Raporu kamuoyuna sunan E&Y otomobil piyasası uzmanı Peter Fuß, bu bağlamda şirketinin 2013 başında yaptığı diğer bir araştırmaya dikkat çekti. Buna göre özellikle Avrupa otomobil piyasasında %30 civarında bir fazla üretim kapasitesi mevcut.
“Avrupa’daki otomobil fabrikalarının %30’unun piyasa açısından gereksiz olması bu fabrikaların hepsinin, en azından şimdilik, kapanacağı anlamına gelmiyor. Birkaç fabrikanın kapatılacağı karar altına alınmasına karşın tekellerin genel tutumu aşırı üretim kapasitelerini korumak ve özellikle Doğu Avrupa’daki üretim kapasitelerini artırmak yönünde” diye konuşan Fuß, “Bu da rekabetin özellikle fiyat kırma üzerinden sertleşeceği ve rakipleri pazarda yok etme yöneliminin güçleneceğini göstermekte” dedi.
Fuß’un özellikle, “bu fabrikaların hepsinin, en azından şimdilik, kapanacağı anlamına gelmiyor” sözü dikkat çekiyor. Nitekim tekellerin şimdilik “aşırı üretim kapasitelerini korumak ve özellikle Doğu Avrupa’daki üretim kapasitelerini artırmak yönünde” olan tutumlarına ek olarak fiyat kırma politikaları otomobil işçileri üzerindeki baskının artacağı gösteriyor. Bu açıklamalar önümüzdeki süreçte çalışma saatlerinin daha fazla esnekleşeceği, ücretlerin düşürüleceği, taşeron ve kiralık işçilik artırılması anlamına geliyor.

 

KUTU: Otomobil tekellerinin durumu
Şirket Ciro (bir önceki yıl ve değişim)¹ Kâr (bir önceki yıl ve değişim)¹ Araç² Kâr marjı³

Volkswagen 197.007 (192.676) +%2 11.671 (11.498) +%2 9,70 %5,9
Toyota 172.367 (151.443) +%14 16.908 (7.300) +%132 9,98 %9,8
Daimler 117.982 (114.297) +%3 7.615 (8.820) -%14 2,23 %6,5
General M. 112.863 (110.561) +%2 4.677 (4.126) +%13 9,71 %4,1
Ford 106.684 (96.984) +%10 4.202 (4.536) -%7 6,63 %3,9
Honda 79.543 (65.868) +%21 4.867 (3.605) +%35 4,28 %6,1
BMW 76.058 (76.848) -%1 7.986 (8.275) -%3 1,96 %10,5
Nissan 70.115 (65.369) +%7 3.280 (3.227) +%2 5,10 %4,7
Hyundai 54.410 (52.641) +%3 5.182 (5.258) -%1 4,72 %9,5
Peugeot 54.090 (55.446) -%2 -203 (-587) +%65 2,82 -%0,4
Chrysler (tek) 52.387 (47.769) +%10 2.342 (2.073) +%13 2,40 %4,5
Renault 40.932 (41.270) -%1 389 (729) -%47 2,63 %1,0
Fiat (tek) 35.593 (35.566) %0 -188 (187) -%100,5 2,02 -%0,5
Kia 29.663 (29.442) +%1 1.980 (2.195) -%10 2,83 %6,7
Suzuki 19.553 (17.520) +%12 1.283 (858) +%50 2,69 %6,6
Mazda 18.027 (14.847) +%21 1.097 (243) +%351 1,29 %6,1
Mitsubishi 14.165 (12.408) +%14 848 (456) +%86 1,04 %6,0

¹ Ciro ve Kâr verileri milyon Euro olarak okunacak. Örnek 197.007 milyon Euro = 197,007 milyar Euro
² Satılan araç sayısı milyon adet olarak okunacak
³ Kâr marjı= Kâr : Ciro x 100

Kaynak: Ernst&Young 2013 Dünya Otomobil Piyasası Raporu, Daimler 2013 Bilançosu. Tablo ciro esas alınarak tarafımızdan hazırlandı. Ciroda VW tekeli ilk sırada gelirken, kârda ve araç satışında Toyota, kâr marjında ise BMW ilk sırada gelmekte. Chrysler ve Fiat birleşmelerine karşın tekelin durumu anlaşılması açısından bütün istatistiklerde ayrı ayrı yer veriliyor. Bizde ayrı vermeyi uygun gördük. Fiat-Chrysler birlikte ele alındığında ciro açısından dünyanın altıncı büyük tekeli olduğu görülmekte.