İngiltere’de ‚Süper Perşembe’de neler yaşandı?

Arif Bektaş / Londra

Birleşik Krallık’ta, bir çok seçimin bir arada yapıldığı “Süper Perşembe” seçimleri 5 Mayıs’ta gerçekleştirildi. Birleşik Krallık’ı oluşturan İngiltere, İskoçya, Galler ve Kuzey İrlanda’da yapılan yerel yönetimler ve yerel parlamento seçimlerinde Londra, Bristol, Liverpool ve Salford’da da Büyükşehir Belediye Başkanlığı seçimleri de yapıldı.
Bir çok seçim pusulası aynı anda seçmenin eline tutuşturulurken, aynı zamanda ikinci tercih oylar kullanılma olanağı da verildi. Yüzde 50’yi bulan olmadığı koşulda, bu ikinci tercih oyları, ilk iki sırayı alan adayların oylarına ekleniyor.

İLK’LER VARDI AMA…
Katılım oranının oldukça düşük olduğu seçimlerde, bazı “ilk”ler yaşanmasına rağmen, bir önceki seçimden çok farklı sonuçlar çıkmadı. Örneğin, İşçi Partisi, İskoçya’da ilk kez seçimlere girdiği 1910 yılından bu yana en başarısız sonucu aldı. Muhafazakar Parti ise 1992 yılından bu yana aldıkları en başarılı sonucu elde etti.
Galler’de ise, ırkçı milliyetçi Birleşik Krallık Bağımsızlık Partisi (UKİP) politika hayatında ilk kez yerel parlamentoda milletvekili çıkardı. Galler’de 7 milletvekili çıkaran UKİP, diğer bölgelerde de bir varlık gösteremedi. Galler’de İşçi Partisi 1 milletvekili kaybederek 29 milletvekili ile yine en büyük parti olmayı başardı. Galler yerel parlamentosunun 60 sandalyesi bulunuyor.

FATURA CORBYN’E KESİLMEK İSTENİYOR
İskoçya’da, İskoçya Ulusal Partisi (SNP) son iki seçimde birinci parti olmuştu ve bu seçimlerde de birinci parti olmayı sürdürdü. 129 sandalyeli İskoç Parlamentosunda 69 milletvekili ile tek başına iktidar olan SNP, bu seçimlerde 6 sandalye kaybederek çoğunluğu da kaybetti. 15 sandalyesi olan Muhafazakar Parti bu seçimde 31 milletvekilliği alırken, İşçi Partisi kan kaybederek 37 olan milletvekili sayısı 24’e düştü.
8 ay önce İşçi Partisi liderliğine seçilen Jeremy Corbyn karşıtı kampanya devam ediyor. Kemer sıkma politikalarına karşı çıkan ve kampanyasını da bunun üzerine inşa eden Corbyn’e karşı, hem parti içindeki sağcı kanat, hem diğer partiler ve hem de basın büyük bir karşı kampanya yürütüyor. İskoçya’daki başarısızlığı Corbyn’in politikalarına bağlayan bu kesimlere inat Corbyn, “Kemer sıkma politikalarına karşı çıkarak partiyi tekrar yükselteceğiz” diyerek, eleştirilere rağmen, hükümetin saldırı politikalarına karşı çıkacağını söyledi.
Kuzey İrlanda da ise gelenek bozulmadı. Birleşik Krallık yanlısı Demokratik Birlik Partisi (DUP) yine birinci parti olurken Sinn Fein (SF) ikinci parti oldu. Oy sayımının geç başladığı ve kesin sonuçların gecikmeli olarak açıklanacağı Kuzey İrlanda’da DUP ve SF’nin tekrar koalisyon hükümeti kurması bekleniyor.

ASLINDA CORBYN 15 PUAN YÜKSELDİ
Yapılan yorumlarda, İşçi Partisinin çok daha fazla oy ve sandalye alması gerektiği belirtiliyor. 8 ay önce Corbyn parti lideri olmadan önce kamuoyu araştırmaları, İşçi Partisini 14 puan Muhafazakar Partinin gerisinde gösteriyordu. Seçimin kesin olmayan sonuçlarına göre İşçi Partisi yüzde 31 oy alarak birinci parti olurken, Muhafazakar Parti yüzde 30’da kaldı. 2012 yılında yerel seçimlerde yüzde 38 oy alan İşçi Partisinin bu seçimlerde bu sayıyı yakalayamamasını “başarısızlık” olarak yorumlayan Corbyn karşıtlarına, Gölge Maliye Bakanı John McDonnell, Corbyn’in lider olduğu tarihte 14 puan geride olduğunu ve şimdi ise 1 puan Muhafazakar Partiden daha fazla olduğunu belirterek, bunun başarı olduğunun altını çizdi.

İNGİLTERE’DE BAŞARI
İngiltere’de toplam 124 belediyede yerel seçimlerin yanı sıra Londra, Bristol, Liverpool ve Salford’da Büyükşehir Belediye Başkanı seçimleri yapıldı. 124 belediyenin 57’sindeki encümen üyeliklerinin çoğunluğunu kazanan İşçi Partisi birinci parti olurken, Muhafazakar Parti ise 34 belediye ile ikinci oldu. 4 belediyeyi de Liberal Demokrat Parti aldı. Diğer belediyelerde de hiç bir parti çoğunluğu yakalayamadı.

LONDRA VE LİVERPOOL MUHALİFLERİ SUSTURDU
8 yıldır Londra Büyükşehir Belediye Başkanlığını elinde bulunduran Muhafazakar Parti Londra’yı kaybetti. İşçi Partisi Londra, Bristol, Liverpool ve Salford’da Büyükşehir Belediye Başkanlıklarını kazanarak, İşçi Partisi içinde ve dışında eleştiri yapanlara cevap vermiş oldu.
Liverpool’da yüzde 52.6 oy alan İşçi Partili Joe Anderson ikinci kez belediye başkanı seçilirken, her bölgede ilk sıralarda yer alan Muhafazakar Parti Liverpool’da yüzde 3.6 oyla 6. Parti oldu. Thatcher döneminde vergileri ödememekle öne çıkan ve 1995 yılında 10 yıl devam eden liman işçileri direnişi ve bu direnişe Liverpoollu futbolcular da dahil tüm kentin destek vermesi ile bilinen Liverpool, Muhafazakar Partiyi her seçimde olduğu gibi bu seçimlerde de cezalandırdı.


LONDRA’YI BİR MÜSLÜMAN YÖNETECEK
İşçi Partisinden Londra Büyükşehir Belediye Başkanlığına seçilen İnsan Hakları Avukatı Sadıq Khan, 8 yıllık Boris Johnson yönetimini sonlandırdı. Muhafazakar Parti Adayı Zaq Goldsmith  909 bin oyla yüzde 35 alırken, Khan 1milyon 150 bin oyla yüzde 44.2 alarak Belediye Başkanı seçildi. Babası otobüs şoförü ve annesi de terzi olan Khan, bir sosyal konutta büyümüş ve tüm Londralılara da sahip olabilecek sosyal konutlar inşa etme vaadinde bulunuyor. Babası Pakistan’dan Londra’ya göçen Khan, Londra’yı yönetecek ilk Müslüman kökenli başkan olacak. Khan, daha önce de ilk Müslüman Londra milletvekili olarak da parlamentoya seçilmişti. Khan’ın seçildiğinin ilanından sonra yaptığı konuşmada, bol bol teşekkürler sıralarken Jeremy Corbyn’den bahsetmemesi dikkat çekti. Parti içindeki sağcı kanadın ve diğer kesimlerin saldırılarına rağmen, parti lideri olarak Jeremy Corbyn’in ilk girdiği seçim sınavını başarıyla geçtiği söylenebilir.